FARBA ALE JAKA?

Farba, to wyrób chemiczny służący do wykonywania ochronnych lub dekoracyjnych powłok na wszelkiego rodzaju podłożach. O tym, czy dany rodzaj farby nadaje się do użytku na określonym podłożu decyduje skład chemiczny wyrobu. Wybierając konkretny produkt musimy więc przede wszystkim sprawdzić, czy nadaje się on do stosowania na powierzchni, którą mamy zamiar malować. Poniżej kilka wskazówek, które z pewnością pomogą nam w wyborze produktu spełniającego nasze indywidualne oczekiwania.
 

Trochę podstaw


Farba, to specjalnie przygotowana mieszanina substancji chemicznych, której zadaniem jest utworzenie na malowanej powierzchni odpowiednio wytrzymałej powłoki ochronno - dekoracyjnej o określonych właściwościach. Najważniejszym składnikiem farby, łączącym w całość wszystkie pozostałe jest spoiwo. Może to być na przykład akryl, winyl, wapno, cement albo szkło wodne. Im więcej spoiwa, tym lepsza będzie jakość powłoki malarskiej. W skład farby wchodzą ponadto różnego rodzaju wypełniacze i domieszki, których zadaniem jest modyfikacja właściwości wyrobu takich jak gęstość, czy lepkość.

Chemia budowlana - Farba, ale jaka

Producenci chemii budowlanej oferują obecnie olbrzymi wybór farb o różnym przeznaczeniu. Ze zrozumiałych względów, na sklepowych pułkach znajdziemy najwięcej produktów dedykowanych na ściany wewnętrzne. Wybierając farbę o takim właśnie przeznaczeniu powinniśmy wziąć pod uwagę następujące kryteria:
 

Specyfika pomieszczenia


Generalnie pomieszczenia w każdym domu, czy mieszkaniu podzielić możemy na tak zwane ,,mokre” (łazienka, kuchnia) i suche (przedpokój, pokój dzienny sypialnia itp.). Do każdej z tych dwóch kategorii pomieszczeń dedykowane są farby o nieco innych właściwościach. Ściany w łazience i kuchni narażone są na częste zachlapywanie wodą i zaplamienie, na przykład tłuszczem, sosami itp. Ponadto w pomieszczeniach tych panuje często duża wilgotność powietrza i wysoka temperatura. Z tego też względu stosowane tam farby muszą być przede wszystkim odporne na zmywanie i szorowanie. Długotrwałe narażenie na kontakt z wilgocią sprawia także, że ścianom w pomieszczeniach ,,mokrych'' należy zapewnić ochronę przed pojawieniem się na ich powierzchni nalotów z pleśni i grzybów, które mogą okazać się szkodliwe dla ludzkiego zdrowia. Jeśli zaś chodzi o pomieszczenia ,,suche'', wybierając farbę musimy zwrócić uwagę na intensywność ich eksploatacji. Na przykład do przedpokoju, gdzie ściany narażone są na zarysowania, otarcia, zaplamienie błotem lub zachlapanie wodą, warto wybrać farby odporne na zmywanie i uderzenia. Do pokoi dziecięcych także warto wybierać farby zmywalne. Dzięki temu unikniemy bowiem utrwalenia niechcianych przejawów dziecięcego talentu artystycznego. Warto także zwrócić uwagę, by do pomieszczeń dla dzieci wybrać farby o możliwie najmniejszej zawartości substancji mogących wpływać negatywnie na stan zdrowia. Chociaż istnienie farb całkowicie ekologicznych jest właściwie mitem, to w sprzedaży znajduje się dość spory wybór preparatów malarskich o nieznacznej zawartości szkodliwych składników. Jeśli ktoś z domowników cierpi na alergię, warto z kolei zadbać, by użyte w mieszkaniu farby miały właściwości przeciwalergiczne.
 

Chemia budowlana - Farba, ale jaka

Stan podłoża


W kontekście wyboru farby aspekt ten jest o tyle istotny, że powierzchnia ścian w domach i mieszkaniach nie zawsze musi być równa. Jej stan,zwłaszcza w starych blokach, pozostawia zazwyczaj wiele do życzenia. W takiej sytuacji powinniśmy wybrać farby matowe, które pomogą zatuszować część nierówności. Jeżeli natomiast nasze ściany są gładkie i równe,spokojnie możemy wybrać farby z połowicznym lub pełnym połyskiem, które użyte na nierównej powierzchni uwydatniłyby tylko niedoskonałości ścian. Farby błyszczące sprawdzą się świetnie wszędzie tam, gdzie powierzchnia nie jest narażona na zabrudzenia i w związku z tym nie będzie wymagać czyszczenia. Ich zaletą jest fakt, że pomalowane nimi pomieszczenia sprawiają wrażenie optycznie większych.

Chemia budowlana - Farba, ale jaka

Do malowania wnętrz najczęściej używa się następujących rodzajów farb:

 

Farby akrylowe


Ich spoiwo stanowią żywice akrylowe. Tworzą one gładkie powłoki o niedużej nasiąkliwości i dobrej paroprzepuszczalności, dzięki czemu znakomicie nadają się zarówno do pomieszczeń ,,mokrych'' jak i ,,suchych”. Są odporne na zmywanie i szorowanie, bez obaw można więc stosować je w strefach szczególnie narażonych na zabrudzenia. Farby akrylowe są wodorozcieńczalne i nie wydzielają drażniącego zapachu. Są dostępne w szerokiej palecie barw i odcieni, w której każdy, nawet najbardziej wymagający inwestor z pewnością znajdzie coś dla siebie;
 

Chemia budowlana - Farba, ale jaka

Farby lateksowe


Oparte na emulsjach żywicznych, dzięki którym tworzą po wyschnięciu gładką, odporną na działanie wilgoci i i uszkodzenia mechaniczne powłokę. Charakteryzują się trwałością barw i odpornością na zabrudzenia. Można je także zmywać i szorować. Wszystkie wymienione cechy sprawiają, że farby lateksowe znakomicie sprawdzają się zarówno w pomieszczeniach suchych jak i mokrych. Można je bez obaw stosować właściwie na wszystkie rodzaje podłoża. Są nieco droższe od farb akrylowych, ale ich jakość jest zdecydowanie lepsza;

Przeczytaj również: Efekt pustyni na ścianie
Chemia budowlana - Farba, ale jaka

Farby alkidowe


Przeznaczone są głównie na podłoża zaplamione trudnym do usunięcia substancjami. Tworzą cieniutkie powłoki odporne na zabrudzenia i działanie wody. Wykorzystywane głównie jako produkty ,,na zacieki i plamy”. Jedyną ich wadą jest stosunkowo wysoka cena. Na szczęście efekty ich stosowania są zaskakująco dobre. Tego typu farby poleca się do odnawiania ścian i sufitów w kuchniach, zwłaszcza w lokalach gastronomicznych, gdzie ryzyko zabrudzenia ścian jest bardzo wysokie a czas na ewentualne remonty z oczywistych względów ograniczony;
 

Chemia budowlana - Farba, ale jaka

Farby mineralne


Powstają na bazie cementu, wapna,lub innych spoiw mineralnych. Można nakładać je na wszystkie rodzaje podłoży. Generalnie obecnie stosuje się je dość rzadko.
Są stosunkowo tanie i dostępne w sporej palecie kolorystycznej;
 

Farby klejowe


Tworzone na bazie klejów roślinnych lub zwierzęcych. Sprzedawane w postaci suchych mieszanek do rozrobienia z wodą. Podobnie jak farby mineralne obecnie stosuje się je coraz rzadziej i to tylko w uzasadnionych sytuacjach. Nie mają zbyt szerokiej palety kolorystycznej. Są trwałe ale dość trudne do usunięcia;

Chemia budowlana - Farba, ale jaka

Farby specjalne


To takie, które stosuje się wszędzie tam, gdzie zwykła farba nie jest w stanie spełnić naszych oczekiwań, takich jak niestandardowy efekt dekoracyjny, niewystarczające krycie, albo konieczność sprostania wyjątkowo ciężkim warunkom eksploatacyjnym. Wśród nich mamy między innymi farby strukturalne i mozaikowe. Pierwsze z nich pozwalają za tworzenie na ścianie różnego rodzaju struktur bez konieczności używania specjalnych tynków. Wystarczy nałożyć ich odpowiednio grubą warstwę na powierzchnię ściany i z pomocą pacy, szpachli albo wałka uformować odpowiednią fakturę. Drugie z wymienionych farb specjalnych służą do uzyskiwania na ścianie różnorodnych, mieszanych efektów kolorystycznych. Jest to możliwe dzięki specjalne technologii pozwalającej nakładać na siebie kolejne warstwy farb o różnych barwach, odcieniach i właściwościach. Mamy wśród nich farby odblaskowe, z brokatem i wiele innych. Ich łączenie pozwala na zdobienie ścian właściwie w dowolny, wybrany przez inwestora sposób.
 

Chemia budowlana - Farba, ale jaka

Nieco inne czynniki należy wziąć pod uwagę wybierając farbę do pomalowania elewacji zewnętrznej. Są to: usytuowanie budynku, charakter otoczenia, panująca zazwyczaj w okolicy wilgotność powietrza, sąsiedztwo ruchliwych dróg/ centrum miasta. Wszystkie te kwestie bezwzględnie powinniśmy wziąć pod uwagę, jeżeli zależy nam, by masz dom cieszył pięknym estetycznym wyglądem i trwałymi kolorami przez długie lata. Nasza nieruchomość często nie wymaga wcale stosowania specjalnych farb, ale dokonując ostatecznego wyboru,warto przemyśleć taką ewentualność. Więcej informacji na ten temat podano poniżej, przy okazji charakterystyki poszczególnych rodzajów farb.
 

Chemia budowlana - Farba, ale jaka

W wypadku elewacji zewnętrznych stosuje się zazwyczaj:

 

Farby silikonowe


Ten rodzaj farb znakomicie nadaje się do stosowania zewnętrznego. Ich główną zaletą jest fakt, że można stosować je właściwie na każdym podłożu. Mają one charakter hydrofobowy, co oznacza, że nie pozwalają wodzie migrować do wnętrza muru. Tworzą rodzaj śliskiej i szczelnej powłoki, która nie jest podatna na wnikanie zanieczyszczeń. Dzięki temu osadzający się na powierzchni brud jest spłukiwany przez opady atmosferyczne. Ta niewątpliwa zaleta sprawie, że farby silikonowe stosowane są na elewacjach budynków usytuowanych w pobliżu często uczęszczanych dróg, w centrach miast. Słowem wszędzie tam, gdzie powietrze jest mocno zanieczyszczone i brud obficie osadza się na zabudowaniach. Ten rodzaj farb ma jak widać właściwie same zalety. Do ewentualnych wad można w ich wypadku zaliczyć chyba tylko stosunkowo wysoka cenę i fakt, że z czasem ich kolory stają się mniej wyraziste;
 

Chemia budowlana - Farba, ale jaka

Farby krzemianowe


Chociaż posiadają świetną paroprzepuszczalność i bardzo trudno ulegają zabrudzeniu, dzięki czemu świetnie nadają się na elewację, ostateczną decyzję o ich zakupie należy podejmować z rozwagą. Po ich aplikacji zachodzi bowiem reakcja chemiczna, która bardzo silnie wiąże je z powierzchnią ścian. Taki stan rzeczy sprawia, że ich ewentualne usunięcie jest praktycznie niemożliwe bez ingerencji w strukturę podłoża. Bez przeszkód można używać ich do renowacji powierzchni pokrytych uprzednio na przykład farbami cementowymi lub wapiennymi;
 

Farby akrylowo-silikonowe


Generalnie ich cechy stanowią, tak jak nazwa, miks właściwości farb akrylowych i silikonowych. Główną ich zaletą jest fakt, że bez obaw można je aplikować na świeże podłoża cementowe. Śmiało można więc zdecydować się na nie, jeśli zamierzamy pomalować świeżo ułożony tynk na elewacji nowo powstałego budynku. Bez obaw można je nanosić na stare, malowane wcześniej innymi farbami podłoża;
 

Chemia budowlana - Farba, ale jaka

Farby wapienne


To dość szczególny rodzaj farb właściwie nie stosowanych już na szerszą skalę we współczesnym budownictwie. Używa się ich przede wszystkim podczas renowacji budowli zabytkowych, i z tego względu wytwarzane są jako produkty bezbarwne, a pigmenty dodaje się do nich tuż przed aplikacją, na bieżąco dostosowując barwę dokładnie do odnawianej zabytkowej ściany.

Osobną grupę stanowią farby do elementów metalowych, takich jak ogrodzenia, rynny, wszelkiego rodzaju balustrady, kraty i stalowe pokrycia dachowe.

Metal jest jak wiadomo materiałem o zerowej nasiąkliwości i gładkiej powierzchni. Fakt ten sprawia, że jego malowanie jest stosunkowo trudne, ponieważ farba, jeśli można to tak ująć, nie ma jak przyczepić się do podłoża. Nałożenie preparatu malarskiego odbywa się więc w trzech etapach. Najpierw nanosi się grunt antykorozyjny, który chroni metal przed korozją i przede wszystkim tworzy chropowatą warstwę stanowiącą podłoże, do którego kolejne warstwy będą dobrze przylegać. Drugi etap to naniesienie farby podkładowej. Na rynku dostępne są obecnie podkłady oparte na bazie ftalowej, chlorokauczukowej,lub też alkaidowej. Ich zadaniem jest stworzenie warstwy ochronnej. Trzecia – ostatnia warstwa, to emalia nawierzchniowa, odpowiedzialna za ostateczny wygląd malowanego elementu i zabezpieczenie jego powierzchni przed szkodliwym wpływem warunków atmosferycznych. Wybierając preparat nawierzchniowy, najlepiej zdecydować się nataki, którego podstawę stanowi chlorokauczuk. Tego typu farby charakteryzują się bowiem wysoką elastycznością znakomitą wręcz trwałością. Bezwzględnie należy pamiętać, że farba nawierzchniowa powinna zostać naniesiona natychmiast po wyschnięciu podkładu. Ten ostatni nie posiada bowiem właściwości chroniących malowane powierzchnie przed wilgocią. Na rynku dostępne są obecnie także preparaty, które zawierają w sobie składniki zastępujące wspomniane trzy rodzaje farb. Na metal nakłada się więc dwie lub trzy warstwy jednego i tego samego produktu. Zaletą takich rozwiązań, określanych często jako ,,trzy w jednym” jest niewątpliwie fakt, że w razie potrzeby można nanosić je bezpośrednio na rdzę, bez potrzeby dokładnego oczyszczania malowanych powierzchni i ponoszenia dodatkowo kosztów związanych z zakupem trzech różnych preparatów. Chociaż producenci tego typu środków podkreślają często, że ich zaletą jest oszczędność czasu, argument ten jest, delikatnie rzecz ujmując, dyskusyjny. Stosując opisane wyżej rozwiązanie tradycyjne musimy bowiem nałożyć na malowaną powierzchnię co najmniej trzy warstwy różnych farb,czyli dokładnie tyle samo, ile nakładamy, chcąc wykorzystać preparat ,,trzy w jednym”. O oszczędności czasu nie może więc być mowy.
 

Chemia budowlana - Farba, ale jaka

Szczególną kategorię farb do powierzchni metalowych stanowią preparaty dedykowane na urządzenia grzewcze. Tworzą one trwałe, doskonale kryjące powłoki o dużej elastyczności i odporności na wysoką temperaturę. Bez obaw można stosować je na stare powłoki malarskie, pod warunkiem, że te ostatnie dobrze trzymają się podłoża. Aby mieć pewność, że estetyczny wygląd grzejników pomalowanych takimi farbami nie zostanie zeszpecony przebijającą spod spodu rdzą, omawiane farby warto aplikować na powierzchnie pokryte uprzednio preparatem podkładowym.

Ostatnią grupą farb przeznaczonych do powierzchni metalowych są preparaty do stosowania na ocynk. Mają dość wąski profil zastosowań, ponieważ używa się ich głownie do malowania rynien i renowacji dachów pokrytych blacho dachówką. W przeciwieństwie do opisanych wyżej farb do metalu, nie wymagają warstwy podkładowej i mogą być stosowane bezpośrednio na docelowe powierzchnie. Wyjątek stanowią tu jedynie blachy mocno skorodowane, które mimo wszystko wymagają niekiedy zastosowania warstwy podkładowej.
 

Chemia budowlana - Farba, ale jaka

Preparaty do drewna


Oferta wyrobów dedykowanych do malowania drewna jest tak szeroka, że z powodzeniem można by napisać o nich poradnik gruby na co najmniej kilkaset stron. Najczęściej stosowane spośród nich, to:

impregnaty, czyli produkty przeznaczone do ochrony drewna przed różnego rodzaju czynnikami mogącymi spowodować utratę jego walorów estetycznych lub trwałe uszkodzenie struktury. W tej grupie mamy zarówno impregnaty chroniące przed jednym zagrożeniem (na przykład przeciwwilgociowe, ogniochronne, biobójcze i uodporniające na działanie promieni UV) jak i takie, które zapewniają ochronę przed kilkoma z wymienionych zagrożeń równocześnie. Generalnie impregnaty podzielić możemy na bezbarwne (techniczne), służące przede wszystkim wspomnianej ochronie i ochronno - dekoracyjne, które poza konserwacją umożliwiają także nadanie drewnianym elementom określonego koloru. Niektóre z nich zmieniają barwę drewna podkreślając równocześnie jego piękny, naturalny wygląd, inne tworzą jednolitą, nieprzejrzystą powłokę;

lakierobejce, czyli preparaty , które nadają drewnu kolor nie zakrywając przy tym jego struktury szczelną, jednolitą powłoką. Podkreślają jedo naturalne piękno i zabezpieczają powierzchnię cienką warstwą ochronną ;

lakiery, czyli bezbarwne preparaty, Tworzą bezbarwną grubą warstwę na powierzchni drewna zapewniając mu w ten sposób solidną ochronę przed fizycznymi uszkodzeniami i dopływem niepożądanych ilości wilgoci.
 

Chemia budowlana - Farba, ale jaka

oleje, czyli wyroby zabezpieczające powierzchnię drewna poprzez utworzenie cieniej warstwy chroniącej prze wnikaniem wilgoci i zabrudzeń. Znakomicie sprawdzają się na balkonach i tarasach wykonanych z drzewa. Wymagają jednak okresowego uzupełniania powłoki. Zabieg ten jest na szczęście bardzo prosty i można go przeprowadzić z użyciem miękkiej szmatki.

emalie, czyli produkty tworzące na powierzchni drewna szczelne, jednolite powłoki, całkowicie zakrywające wzór na drewnie, najlepiej nadają się do malowania drewnianych mebli ogrodowych.
 

Chemia budowlana - Farba, ale jaka

Z pozostałych rodzajów farb warto wymienić także:


Farby przemysłowe - maluje się nimi wszelkiego typu konstrukcje stalowe, a także maszyny czy elementy ruchome, które są widoczne, aby poprawić wygląd wizualny danego urządzenia. Mają one świetne właściwości antykorozyjne, a także bardzo wysoką wytrzymałość na przebarwienia, temperaturę i uszkodzenia mechaniczne.

Farby specjalnego przeznaczenia, posiadające różnego rodzaju specyficzne właściwości techniczne. Mamy wśród nich na przykład służące do malowania statków i jachtów farby antyporostowe, stosowane w szpitalach farby bakteriobójcze, odbijające światło farby refleksyjne, czy reemitujące światło farby fosforyzujące.

Źródła:
Altax
chemiabudowlana,info
Vidaron
Dulux